TRÀ THƯỢNG HẠNG  – 3 LOẠI TRÀ CAO CẤP NÊN THỬ TẠI SÀI GÒN

Giữa sự náo nhiệt của Sài Gòn, trà thượng hạng xuất hiện như một điểm chạm tinh tế dành cho những người tìm kiếm sự thanh khiết và an yên. Với người Việt, trà không chỉ là thức uống mà còn là nghệ thuật thưởng thức, là nếp văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Ngày nay, những dòng trà tinh tuyển càng được người yêu trà tại Sài Gòn trân trọng, để không chỉ nhâm nhi mà còn cảm nhận trọn vẹn hương – vị đầy tinh tế trong từng ngụm nhỏ.

Giới thiệu văn hóa trà Việt Nam

Như chúng ta đã biết, văn hóa uống trà đã xuất hiện từ lâu trong đời sống của người dân Việt Nam, dù là trong những buổi lễ tế thần linh thiêng hay trong những quán nhỏ ven đường đều có trà. Chén trà xuất hiện trên dinh thự và mái tranh. Người Việt Nam dùng trà để cúng tổ tiên thể hiện lòng thành kính, đạo lý uống nước nhớ nguồn với tổ tiên. Chung trà được đặt trang trọng chính giữa bàn thờ, loại trà phải được lựa chọn kỹ lưỡng cùng với trà mới pha.

Hơn nữa, người Việt mời nhau chén trà, dùng chén trà thơm mở đầu câu chuyện thân mật, để hương trà thấm vào lời nói, làm cho lời nói trở nên đẹp đẽ, nhẹ nhàng. Vì thế, khoảng cách giữa mọi người gần hơn.

Câu chuyện về tiệm trà Di Phát 

Tiệm trà Di Phát ra đời từ thập niên 1950, do một gia đình người Hoa gốc Triều Châu sáng lập. Khởi đầu chỉ là một tiệm nhỏ bán trà phục vụ bà con trong khu phố, dần dần, bằng cái tâm và sự kỹ tính với nghề, Di Phát trở thành cái tên quen thuộc với tuổi đời đã 70 năm ở đất Sài Gòn. 

Tiệm trà Di Phát ở quận 11 

Chủ tiệm hiện nay là bà Trần Dung (sinh năm 1932) cùng con trai ông Quách Huê (sinh năm 1965). Họ chính là “người giữ lửa” cho một thương hiệu gia truyền, vẫn ngày ngày duy trì các công đoạn thủ công để đảm bảo trà giữ trọn hương vị tự nhiên.

Ông Quách Huê truyền nhân thứ 2 của tiệm trà Di Phát 

Năm 1978, khi tiếp quản cơ nghiệp gia đình, ông Quách Huê đã chọn cách không chạy theo hiện đại hóa, mà kiên trì giữ nguyên công thức cũ: ướp lài theo “giờ rụng phấn” và sấy than. Đây là hai bí quyết then chốt, thể hiện sự tinh tế, cảm quan nghề nghiệp và cũng chính là yếu tố làm nên sự khác biệt của Di Phát so với các cơ sở sản xuất công nghiệp ngày nay.

Nghệ thuật làm trà truyền thống của tiệm trà Di Phát

Ướp trà bằng hoa nhài tươi – Nghệ thuật thủ công

Một trong những bí quyết ướp trà gia truyền làm nên hương vị đặc trưng của trà Di Phát chính là cách ướp hoa nhài. Hoa nhài được chọn vào lúc sáng sớm, khi cánh hoa còn khép nhẹ và hương thơm đạt độ tinh khiết cao nhất. Những bông hoa tươi được rải xen kẽ giữa các lớp trà, tạo nên sự hòa quyện tự nhiên mà không cần đến bất kỳ hương liệu công nghiệp nào.

Quá trình ướp kéo dài nhiều giờ, đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ. Người làm trà phải thường xuyên kiểm tra độ ẩm, độ thơm và độ thấm của hoa vào lá trà. Chính sự cẩn trọng ấy đã giúp trà Di Phát giữ được hương thơm thanh khiết, nhẹ nhàng mà sâu lắng – một nét đặc trưng không thể nhầm lẫn.

Chú Huê nói: “Làm trà là phải kiên nhẫn. Có khi cả đêm không ngủ, chỉ để canh mẻ trà. Nhưng khi khách uống vào, khen một tiếng, là thấy đáng.”

Sấy trà bằng than củi – Kỹ thuật giữ hương xưa 

Sau khi ướp, trà được sấy bằng than củi – một phương pháp truyền thống đòi hỏi kinh nghiệm và sự tinh tế. Than củi không chỉ làm khô trà mà còn tạo nên một lớp hương ấm áp, giúp trà giữ được độ bền hương lâu dài. Người thợ phải điều chỉnh nhiệt độ liên tục, tránh để trà bị cháy hoặc mất đi tinh chất.

Khói than củi nhẹ nhàng thấm vào từng lá trà, tạo nên một tầng hương nền đặc trưng. Đây là công đoạn mà nhiều cơ sở hiện đại đã bỏ qua, nhưng tại Di Phát, nó vẫn được duy trì như một phần không thể thiếu của nghệ thuật làm trà.

Công đoạn sấy trà tại tiệm trà Di Phát 

Công đoạn sấy trà tại tiệm trà Di Phát 

Các loại trà thượng hạng tiêu biểu tại tiệm trà Di Phát

_{Trà lài Di Phát – Ướp hoa nhài thủ công} 

Trà lài Di Phát là sản phẩm được chế biến mỗi tháng một lần, với quy trình ướp hoa lài tỉ mỉ. Trà được phơi, sấy, ướp theo công thức riêng, mang lại hương thơm dịu nhẹ, rất thích hợp để thưởng thức vào buổi sáng hoặc làm quà biếu trà ngon Sài Gòn. 

Chú Huê chia sẻ: “Ướp trà là phải có tâm. Không phải cứ bỏ hoa vào là ra mùi. Phải biết lúc nào hoa nở, lúc nào trà thấm, lúc nào sấy, lúc nào nghỉ.” Chính sự tỉ mỉ ấy đã tạo nên hương vị đặc trưng của trà lài Di Phát – thanh khiết, nhẹ nhàng, nhưng đọng lại rất lâu nơi đầu lưỡi.

Đọc thêm Công dụng trà lài

Trà ô long Di Phát – vị thanh, hậu ngọt 

Được sao từ lá trà cổ thụ vùng cao, cho vị đậm nhưng không gắt, hậu vị ngọt mát. Một ngụm trà ô long như mở ra khoảng lặng giữa nhịp sống hối hả. Vị trà đậm đà, hương quyện sâu, để lại hậu ngọt bền lâu, giống như câu chuyện dài vẫn còn vang vọng mãi sau khi kết thúc. Chính sự trọn vẹn ấy khiến trà ô long trở thành lựa chọn của những người yêu trà thật sự vì phù hợp cho cả người mới bắt đầu thưởng trà, và cũng là thức trà ngon để biếu tặng.

Trà Phượng Hoàng Đơn Tùng – Loại trà o long thượng hạng

Giữa hàng chục loại trà thượng hạng, Phượng Hoàng Đơn Tùng là viên ngọc sáng nhất của Di Phát – một là loại trà thượng hạng, nhưng càng giá trị hơn khi loại trà này được làm bằng công thức gia truyền từ họ hàng của chú bên Triều Châu gửi sang.

Trà Phượng Hoàng Đơn Tùng là một loại trà nổi danh có lịch sử sản xuất hơn 900 năm, thuộc nhóm trà ô long có nguồn gốc từ thành phố Triều Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Đây là một loại trà bán lên men (lên men một nửa) được sản xuất theo quy quy trình thủ công gồm các bước: sấy nắng, sấy không khí, làm xanh, chống xanh, lăn và rang. Tùy theo quy trình sản xuất hoặc công thức riêng của người làm mà phẩm chất Trà Đơn Tùng có thể được chia thành nhiều chủng loại khác nhau.

Nói về loại trà Phượng Hoàng Đơn Tùng của nhà mình, chú Quách Huê tự hào kể: “Chỗ bên quê hương tổ tiên chú là có loại trà Phượng Hoàng Đơn Tùng đắt nhất, nhiều khi ở bên đó cũng có người chưa thưởng thức được. Trà Phượng Hoàng Đơn Tùng loại đắt nhất thì chỉ mấy ông anh trong nhà có và mọi năm khi đến mùa đều được khách hàng đặt hết, một năm chỉ làm được khoảng 4-5 kí thôi, và 1 kí trà đấy giá dao động từ 250 triệu – 350 triệu/kg tính theo tiền Việt Nam mình.

Điểm đặc biệt của loại trà này là cái hậu thanh khiết, uống trà xong nửa tiếng sau vẫn còn ngọt ở miệng. Người uống phải biết cách pha, nước đầu sẽ bỏ, các nước sau càng uống càng đậm, mỗi nước đều khác nhau, một hớp là nghe được vị trà nguyên”.

Chú Quách Huê say sưa kể về loại trà o long thượng hạng 

Tại tiệm của chú bán Phượng Hoàng Đơn Tùng nhưng không có số lượng nhiều, chính vì từ quê Triều Châu vận chuyển tới được Sài Gòn chỉ tầm khoảng 10 ký. Khi chú sang thăm họ hàng, anh em chú bác cho được chút ít làm quà mang về thưởng thức, sẵn đấy chia sẻ cho những ai sành trà ở Sài Gòn.

“Phượng Hoàng Đơn Tùng chú bán giá dao động từ 2 triệu – 5 triệu, ở bên ngoài giá sẽ cao hơn nhưng tiệm chú là nguồn gốc, là loại trà ‘cây nhà lá vườn’ nên giá phải chăng. Sở dĩ trà Phượng Hoàng Đơn Tùng đắt vì mỗi năm chỉ có một mùa, vùng thấp hơn thì mỗi năm được có khi 2-3 mùa. Chỗ quê của chú ở Triều Châu đi lên, là chỗ núi Phượng Hoàng nên mỗi năm trồng được một mùa thôi.

Tuy nhiên, cùng một loại trà trồng ở vùng khác nhau, nguồn nước khác nhau, khí hậu khác nhau thì trồng ra loại trà hương cũng khác. Đừng nói, chỉ kể đất trồng thôi, trong một vùng, chỉ cách nhau khoảng 15 phút di chuyển hoặc nơi trồng có chiều cao so với mặt đất khác nhau thì trà trồng ra cũng không giống”.

Tiệm trà Di Phát có gì hot? 

_{Trà ngon – Giá cả phải chăng?} 

Dù giữ quy trình thủ công cầu kỳ, trà tại Di Phát vẫn có mức giá khá hợp lý. Trà lài ướp thủ công – sản phẩm được xem là “linh hồn” của tiệm – có giá khoảng 300.000 – 400.000 đồng/kg, phù hợp với nhu cầu sử dụng hàng ngày của nhiều gia đình. Các loại trà ô long phổ biến dao động từ 500.000 – 800.000 đồng/kg, tuỳ chất lượng và nguồn gốc. Riêng dòng Phượng Hoàng Đơn Tùng (Dancong) nhập trực tiếp từ vùng Triều Châu, số lượng hiếm, có giá lên đến 3 triệu đồng/kg, dành cho giới sành trà.

Các loại trà ở tiệm trà Di Phát 

Nhờ sự đa dạng này, tiệm trà Di Phát không chỉ thu hút những người am hiểu trà mà còn giữ được lượng khách quen ổn định qua nhiều thế hệ. Uy tín của tiệm được tạo nên từ hương vị khó lẫn: trà thơm dịu, hậu vị ngọt thanh, hương bền lâu – kết quả của quá trình làm việc tỉ mỉ, không chạy theo số lượng mà luôn đặt chất lượng lên hàng đầu.

Mỗi lá trà đều được Di Phát nâng niu, trân quý

Giấy gói trà truyền thống – Nét đẹp văn hóa người Hoa 

Ở Tiệm Trà Di Phát, việc bảo quản trà cũng được xem là một phần quan trọng của nghề. Trà thành phẩm luôn được cất trong thùng thiếc hoặc lon kín, đặt ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp. Mỗi thùng trà có thể bảo quản khoảng 5kg trà các loại, dù đã qua nhiều năm nhưng những thùng trà vẫn luôn sáng mà không có dấu hiệu của việc gỉ sét hay hư hỏng. 

 Những thùng trà qua nhiều thập kỷ của tiệm trà Di Phát  

Khi bán trà, tiệm vẫn duy trì thói quen gói trà bằng giấy mộc, có khi thêm một lớp bọc chống ẩm để khách hàng có thể bảo quản trà trong những chuyến đi xa hoặc làm quà biếu. 

 3 cách gói trà đặc trưng của tiệm trà Di Phát 

Mỗi cách gói là một đặc trưng riêng như trà gói trong hình bánh ú là trà mà khách dùng hành ngày hay cách gói hình vuông là trà có thể dùng đem đi biếu hoặc tặng, còn những viên trà nhỏ thì có thể mua lẻ để dùng thử đối với những khách mới hoặc những bạn trẻ có sở thích với trà. Mà cũng chính lớp giấy sột soạt ấy đã trở thành “bao bì văn hoá”, gợi nhớ về một thời Sài Gòn xưa khi mọi gói hàng đều giản dị, mộc mạc.

Không gian đậm chất xưa 

Khách đến tiệm trà Di Phát thường bị chinh phục ngay từ khoảnh khắc đặt chân qua cánh cửa nhỏ. Ngôi nhà hẹp nhưng ấm cúng, ánh sáng vàng dịu hắt xuống những tủ gỗ sẫm màu, bên trên xếp ngay ngắn những hũ sành cũ kỹ, vân men loang lổ theo thời gian. Trong không khí, hương trà thoang thoảng quyện cùng mùi gỗ và chút ngai ngái của đất nung, gợi cảm giác như đang bước lạc vào một tiệm trà Sài Gòn của nhiều thập niên trước.

Không gian thưởng thức trà dành cho khách hàng của tiệm trà Di Phát

Không ít khách hàng lớn tuổi coi tiệm trà Di Phát là một “điểm hẹn ký ức”, nơi họ được tìm lại dư âm của những buổi sum vầy bên ấm trà nóng, những câu chuyện đời thường giản dị nhưng đậm tình thân. Với họ, mỗi tách trà nơi đây không chỉ là hương vị, mà còn là ký ức, là nhịp sống chậm rãi hiếm hoi trong guồng quay tất bật của hiện tại.

Trong khi đó, lớp khách trẻ lại đến tiệm trà Di Phát với đôi mắt háo hức khám phá, muốn chạm tay vào một phần di sản văn hóa đang dần mai một. Không gian ấy, từ cách pha trà, bày biện, cho đến lối trò chuyện mộc mạc giữa chủ và khách, đều mang đến cho họ một trải nghiệm khác biệt – vừa mới mẻ, vừa gần gũi. Ở Di Phát, truyền thống không hề tách biệt với hiện đại, mà khéo léo hoà vào nhau, khiến quán trở thành một nhịp cầu nối giữa các thế hệ, giữa ký ức và hiện tại.

Di Phát – Một chốn nhỏ giữa tinh hoa lớn 

Giữa dòng chảy cuồn cuộn của cuộc sống đô thị, Tiệm Trà Di Phát chọn cách tồn tại chậm rãi, như một lời khẳng định về giá trị bền vững. Chú Huê và gia đình chú tin rằng, vẻ đẹp của trà thủ công không cần phô trương; chỉ cần lặng lẽ giữ nghề giữa phố thị cũng đủ sức mạnh làm dịu đi những xô bồ, vội vã bên ngoài. 

Mặc cho khó khăn, tại Quận 11 (nay phường Minh Phụng), Di Phát vẫn bền bỉ sáng đèn mỗi sớm, tiếng trò chuyện vẫn ấm áp, và hương trà xưa cũ vẫn đượm nồng. Di Phát trở thành một góc nhỏ yên bình, một điểm nhấn tinh tế mà bất cứ ai đã từng ghé qua đều sẽ mang theo trong tim.

Chính diện của tiệm trà Di Phát tọa lạc giữa lòng Sài Gòn 

Nếu bạn là người yêu văn hóa trà, muốn tìm kiếm hương vị trà ngon độc đáo, hoặc đơn giản là muốn trải nghiệm không gian đậm chất hoài niệm của người Hoa, hãy ghé thăm tiệm trà  Di Phát. Nơi đây, bạn sẽ không chỉ mua được trà chất lượng mà còn cảm nhận được cái tâm, sự kiên trì gìn giữ truyền thống hơn 70 năm của chú Quách Huê.

Đọc thêm Trà Triều Châu của người Hoa